Integraal werken met de Participatiewet

Het “nieuwe” kabinet heeft deze kabinetsperiode het doel gesteld om de integrale aanpak binnen het sociaal domein verder te ontwikkelen. Naar aanleiding van de decentralisatie van het sociaal domein zijn er mogelijkheden gecreëerd om op lokaal niveau deze aanpak te implementeren.

Uitstroom vs. Zorg
De integrale aanpak is bedoeld om de burger te ondersteunen in alle leefgebieden, zodat deze kan participeren in de maatschappij. Het is namelijk een basisbehoefte van mensen om mee te kunnen doen. Gemeenten zijn verantwoordelijk om ondersteuning te bieden aan personen die hierin hulpbehoevend zijn. Deze verantwoordelijkheid is geregeld binnen twee wetgevingen: de Participatiewet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Met de Participatiewet wordt er inkomensondersteuning geboden aan burgers die (tijdelijk) niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Binnen deze wet is onder meer geregeld welke inspanningen er van gemeenten en de burger worden verwacht, om weer zo snel mogelijk in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Het vinden van een betaalde baan, oftewel: uitstroom, is hierbij het uitgangspunt. Om dit doel te bereiken kent de Participatiewet een wettelijk kader van rechten en (sanctioneerbare) verplichtingen. Met de Wmo worden voorzieningen geregeld die de burger helpen om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen en om deel te kunnen nemen in de samenleving. Zorg is hierbij het uitgangspunt. Beide wetgevingen zijn in principe dus gericht op participatie, echter ligt de focus per wetgeving ergens anders.

De uitvoering
Juist doordat de Participatiewet zich kenmerkt door het wettelijk kader van rechten en plichten, maakt het een lastige speler binnen de integrale aanpak. De harde hand van deze wet gaat in de praktijk namelijk vaak niet samen met de zachte hand van de zorg. Door dit verschil in focus zal een integrale aanpak moeilijk te bewerkstelligen zijn. Dit verschil zal dan ook de reden zijn dat bijvoorbeeld inkomensconsulenten ondervertegenwoordigd zijn binnen de sociaal wijkteams. De Participatiewet wordt daarnaast vaak uitgevoerd door verschillende diensten zoals Regionale Sociale Diensten, Intergemeentelijke Sociale Diensten, Werkbedrijven of een afdeling van de gemeente op bijvoorbeeld een andere locatie. Dit maakt de fysieke samenwerking vaak lastig. Tevens wordt er vaak onderscheid gemaakt in het verschil van functies op het gebied van werk en inkomen, maar ook het onderscheid tussen frontoffice en backoffice. Het zijn allemaal factoren die van invloed zijn op de samenwerking tussen de domeinen, en dus op de integrale aanpak. De financiering of de Algemene verordening gegevensbescherming 2018 zijn hierbij zelfs buiten beschouwing gelaten.

We moeten door
Als uitvoerder van de Participatiewet zijn er talloze argumenten te benoemen waarom ons vak niet altijd even passend is binnen de visie van de integrale aanpak. In veel gevallen zijn deze argumenten zelfs meer dan terecht. Echter wordt er gekozen voor een integrale aanpak die goed onderzocht en onderbouwd is. Het sociaal domein moet nu worden doorontwikkeld. Ook de Participatiewet zal dus buiten de gebaande paden moeten wijken. De focus van de wet mag dan ergens anders liggen, maar het doel blijft nagenoeg gelijk, namelijk: de participatiemaatschappij.

Hoewel de Participatiewet zich kenmerkt door de harde hand van rechten en plichten, biedt deze ook mogelijkheden om de samenwerkingen tussen verschillende domeinen op te zoeken. Het begrip individualiseren is misschien, gezien vanuit de uitvoering van de Participatiewet, het sleutelwoord naar deze samenwerking.

  • Martijn Hautvast, opleidingsadviseur Participatie

Incompanytraject individualiseren
SCIOPENG biedt de beste opleidingen en cursussen in de breedte van het sociaal domein: Wmo, Jeugd, Schulddienstverlening, Zorg, Participatie en Werk & Inkomen. Juist door onze brede kennis weten wij goed verbinding te leggen tussen deze domeinen. Wij kunnen bijvoorbeeld een incompany traject “Individualiseren” voor u verzorgen.

Heeft u een opleidingsvraag? Neem contact op met onze opleidingsadviseur Martijn Hautvast via telefoonnummer: 06-45222804 of 030-7670015 of via e-mail: martijn.hautvast@sciopeng.nl.